Budowa świątyni została rozpoczęta za panowania Gotów w roku 527 przez biskupa Eklezjastę, a ukończona przez biskupa raweńskiego Massimiano, który poświęcił ją 17 maja 548 roku podczas panowania bizantyjskiego.

Bazylika św. Wita jest wyjątkowym przykładem architektury bizantyjskiej przesiąkniętej konstrukcjami rzymsko-raweńskimi, w których oryginalność konstrukcji i funkcja dekoracyjna struktury mozaikowej wzajemnie uzupełniając się tworzą wyjątkowy w świecie związek.

Nad konstrukcją kościoła dominuje kopuła, która zewnątrz jest ośmiokątna, podczas gdy ze strony apsydy wystają różne konstrukcje mniejsze okrągłe i kwadratowe, w których mieszczą się zakrystie.

Kopuła bazyliki zbudowana jest za pomocą glinianych rur wepchniętych jedna w drugą, umieszczonych poziomo. Wewnątrz niej znajduje się osiem wielkich filarów, które tworzą tyleż samo nisz, na których wspiera się kopuła. Ozdobiona jest ona mozaikami, które początkowo malował Ubaldo Gandolfi i Serafino Barozzi, a ukończył Giacomo Guarana. Okna, teraz z malowanym szkłem, były pierwotnie oszklone zaokrąglonym kolorowym, którego fragmenty zostały odnalezione podczas prac wykopaliskowych i obecnie znajdują się w Muzeum Narodowym.

Bazylika zbudowana jest z typowych - pochodzących z epoki Justyniana - cienkich cegieł, o grubości około czterech centymetrów, umocowanych za pomocą warstwy wapna o tej samej grubości.

Dzwonnica pochodzi prawdopodobnie z X wieku. Podczas trzęsienia ziemi w 1688 roku została częściowo zniszczona. Odrestaurowano ją dopiero w XVIII wieku.

Wielkie przypory, których celem jest utrzymanie nacisku sklepień pochodzą z roku tysięcznego.

Portyk wejściowy pozbawiony jest oryginalnych marmurów, a jednocześnie jest niezwykle pochyły w stosunku do osi świątyni.

Przestrzenne ułożenie apsyd oraz smukłość łuków tej świątyni, zwraca uwagę zwiedzających nie mniej od przepychu mozaik.

Mozaiki w sklepieniu prezbiterium mają kształt medalionów z popiersiami Chrystusa w centrum łuku, dwunastu apostołów, świętego Gerwazego i Protazego.

Przykładem fantazji szkoły raweńskiej są zielone delfiny splatające się pod każdym medalionem. Przedstawienie delfina, łagodnego mieszkańca morskich fal ma znaczenie zbawienia. Na sklepieniu w łuku trójkątnym wyróżnia się środkowy medalion w formie girlandy z liści, jabłek i gruszek, a na tle w złote gwiazdy widnieje Mistyczny Baranek w aureoli. Medalion podtrzymywany jest przez czterech aniołów zanurzonych w obfitych sklepieniach zielonych liści akantu. W rogach ukazane są cztery pawie, które prezentują piękne rozłożone ogony. Paw w symbolice chrześcijańsldej przedstawia Zmartwychwstanie i jest symbolem nieśmiertelności.

W lewej lunecie prezbiterium ukazane są dwa epizody z życia Abrahama. W lunecie po prawej stronie prezbiterium przedstawiony jest Abel składający w ofierze baranka.

W dekoracji mozaikowej muszli apsydy zauważa się wyraźny wpływ Bizancjum. Na środku niecki apsydy znajduje się Zbawiciel trzymający w ręku zwój siedmiu pieczęci, siedzący na niebiańskim globie, po bokach ma dwóch Aniołów i ofiaruje koronę chwały męczennika świętemu Witowi ubranemu w cudowny płaszcz. Po lewej stronie biskup Eklezjasta przedstawiony jest podczas aktu ofiarowania Kościoła Chrystusowi, w rękach trzyma model kościoła św. Wita. Poniżej znajdują się dwie bardzo znane płyty mozaikowe, z lewej strony ukazujące cesarza Justyniana, a z prawej cesarzową Teodorę. Po bokach każdej z płyt widnieje monogram złotnika Giuliano.

Na ołtarzu znajduje się płyta z alabastru o niezwykle pięknej przeźroczystości. Ołtarz został odtworzony w roku 1898 i pochodzi z pobliskiego kościoła św. Krzyża wzniesionego w roku 425 na zlecenie Galii Placidii. Dwie kompozycje marmurowe przy podstawie sklepienia z boku ołtarza pochodzą z XVI wieku i są utworzone z dwóch pogańskich płaskorzeźb rzymskich, przedstawiających tron Neptuna oraz z dwóch wspaniałych kolumn, z których jedna wykonana jest z cennego egipskiego zielonego żwiru. Podtrzymywały one antyczne cyborium lub baldachim ołtarza.

Pomiędzy drugim a trzecim filarem, po lewej stronie od wejścia do bazyliki, widać wgłębienie w posadzce (tak zwana kałuża) ciągle zalewane przez wodę ze stoku. Po lewej stronie wejścia do świątyni widzimy również piękny sarkofag z przykrywą kufrową z V wieku zwany sarkofagiem Egzarchy armeńskiego Izajasza.

Warto wiedzieć!

• Złotnik Giuliano, który prawdopodobnie z pochodzenia był Grekiem, dał ponad dwadzieścia sześć tysięcy sztab złota na budowę świątyni św. Wita. Wiele mówiło się o tajemniczej osobie złotnika, a wziąwszy pod uwagę ogromną sumę jaką przeznaczył na budowę tej świątyni uważa się, że w tę sprawę wmieszany był cesarz Wschodu, który przygotowywał sobie teren, na podbój Rawenny i Italii.
• Mozaika należy do najstarszych form ekspresji artystycznej. Już czterdzieści wieków temu ludy Sumerów wykorzystywały małe, gliniane, barwne przedmioty do dekoracji ścian i kolumn w prostych kolorach. Nawet cywilizacje prekolumbijskie z południowej i środkowej Ameryki oraz południowego Meksyku wykorzystywały tę technikę używając malachitu, masy perłowej, metali i łusek gadów.
• Użycie mozaiki posadzkowej było tak częste, iż cesarz Dioklecjan w III wieku naszej ery specjalnym dekretem ustalił cenę usług artystów wyrabiających mozaiki według zróżnicowanego stopnia kwalifikacji.
• Po trzęsieniu ziemi jakie nawiedziło Rawennę 17 lipca 1781 roku część sklepienia w świątyni św Wita uległa zniszczeniu. Wykonanie mozaiki zostało zlecone temu samemu artyście, który malował freski kopuły. W 1922 roku mozaiki zostały przerobione przez Zampigę, a w 1963 roku na nowo pracę podjęli restauratorzy Grupy Artystów Wyrabiających Mozaiki z Rawenny.
• Wspomniane w tekście obok wgłębienie w posadzce uważane jest za pierwotne miejsce pogrzebania relikwii św. Wita. W roku 1912 rzeczywiście zostały tam odkryte ślady pierwotnej kapliczki z V wieku z posadzką mozaikową, podstawa ołtarza oraz ołtarz ze studzienką zawierającą w sobie relikwie świętego.
• W dole absydy świątyni św. Wita znajdują się dwie słynne płyty mozaikowe ukazujące z lewej strony cesarza Justyniana, a z prawej cesarzową Teodorę. Ciekawym jest fakt, iż cesarz Justynianin oraz cesarzowa Teodora nigdy nie byli w Rawennie.