"Twardzielec Uluru", Skała Ayersa, leży w południowej części Terytorium Północnego Australii (około 450 km na południowy zachód od Alice Spring). Bardziej na zachód "rośnie" około 30 ogromnych ostańców piaskowcowych, które sięgają do wysokości 540 m ponad teren otaczający kopulaste skały Olgas. Pomarańczowy gigant skalny zachwyca i przeraża tajemnicą, jako że tutaj od niepamiętnych czasów odbywały się rytuały plemienne aborygenów.

Największy na świecie kamień ma 348 m wysokości i prawie dziewięć kilometrów w obwodzie, u podstawy. W Narodowym Parku Uluru-Kata Tjuta (po aborygeńsku oznacza Wiele Głów) do dziś oglądać można owe góry wyspowe, które uformowane zostały na dnie płytkiego morza. W ciągu około 100 min lat woda wysychała, a przez kolejne miliony lat słońce, opady deszczu i wiatr "wypolerował" bardziej miękkie skaty, pozostawiając fascynujące giganty. Co innego głosi jedna z miejscowych legend. Według aborygenów "Wspaniały Kamień" wypiętrzył się z płaskiego podłoża po kłótni między zwierzętami pustyni. W pradawnych epokach, kiedy budowany był jeszcze świat, doszło do gwałtownej sprzeczki pomiędzy wężami, jaszczurkami i małymi tor- baczami, że zadrżało w posadach i... nagle pojawił się garb. Skamieniałe, prawie płaskie cielsko, porośnięte kępkami wypalonej trawy, "żyje" i ciągle zmienia odcienie od różowo-fioletowego po ciemnobrązowy i zupełną czerń.

Na świętą górę aborygenów pierwszy wspiął się Christie Gosse (w 1873 r.). Zdobywca nie wiedział, że sprofanował Uluru, będący wielką świętością dla tubylców. Prawem odkrywcy i zdobywcy nazwał giganta Skałą Ayersa, na cześć gubernatora południowej Australii, sir Henry'ego Ayersa. Warto dodać, iż od 1984 r. kontrolę nad Uluru-Ayres Rock przekazano jej prawowitym właścicielom. Od wielu lat aborygeni walczyli bowiem o Kamień (jednak i tak nie rozwiązano wszystkich kwestii spornych związanych z tym miejscem), który jest największą atrakcją Kata Tjuta. Z ośrodka turystycznego Yulara, będącego bazą wypadową do parku, ciągną tłumy turystów. U podnóża góry widać pieczary, różne wyżłobienia, nisze. W kilku miejscach pozostały malowidła naskalne, pełne niezrozumiałej dla nas symboliki. Nadal w cieniu Uluru odbywają się rytuały plemienia Anangu. Jednak codziennie wzdłuż wytyczonej łańcuchami drożyny wspinają się na szczyt świętej góry turyści. Pstrykają zdjęcia, hałasują, pozostawiają śmieci. Aborygeni bronią Kamienia, protestują, domagają się poszanowania ich tradycji.

Na razie w Centrum Kultury Aborygenów, w Narodowym Parku Uluru-Kata Tjuta zawieszono apel. "Miejsce, po którym się wspinasz, jest naprawdę święte. Nie powinieneś się wspinać. To nieodpowiednie w tym miejscu. Właściwą rzeczą jest słuchanie wszystkiego. Słuchanie i rozumienie. Nie idź na szczyt, choć może to uczyni cię odrobinę smutniejszym. W każdym razie tyle mamy tylko do powiedzenia..."

Kiedy gaśnie ostatni promień słońca, olbrzymia Skała nabiera mocy w ciemnościach. Uluru wygrzebuje się, przypominając o legendach i o człowieku, który był, koczował i "zasiedlał" Australię "od początku". Aborygeni, bo o nich mowa, stanowią obecnie około 0,5 proc. ludności dalekiego kraju. Część z tubylców pozostaje w osadach położonych w centrum kontynentu, inni przenieśli się do miast (gdzie zamieszkuje aż 90 proc. Australijczyków - w większości pochodzą z Europy). Wielki Kamień, jak i położone bardziej na zachód filary Kata Tjuta trwają nieporuszone. ANDRZEJ SIKORSKI