Współczesne Betlejem liczy ok. 30 tysięcy mieszkańców. Są wśród nich chrześcijanie różnych wyznań i obrządków, a także liczni muzułmanie. Tutejsi chrześcijanie wywodzą się przeważnie spośród ludności arabskiej. Miasto położone jest ok. 8 lun na południe od Jerozolimy. Pismo Święte przywołuje je 46 razy.

Betlejem, w którym narodził się Jezus Chrystus zwie się "Betlejem Efrata", czyli "obfite", "bogate", ze względu na to, że jest ono usytuowane na żyznych polach. Mówimy także "Betlejem Judzkie" dla odróżnienia od innego Betlejem, położonego w Galilei, odległego 12 lun od Nazaretu. Wreszcie do niego stosuje się nazwę "Miasto Dawidowe", dla upamiętnienia faktu, że z niego wywodził się Dawid i rozsławił je już na ok. 1000 lat przed Chrystusem. Dwa teksty Starego Testamentu są źródłem symbolu gwiazdy oraz rozkwitającego kwiatu: "Powstanie gwiazda z Jakuba" (Lb 24,17 oraz "Korzeń Jessego stać będzie na znale dla narodów" (Iz 11,10).

Nazwa "Betlejem" oznacza "Miasto Chleba".

W Piśmie Świętym po raz pierwszy pojawia się w Księdze Rodzaju w związku ze śmiercią Racheli, żony Jakuba oraz matki Józefa i Benjamina.

Betlejem jest miejscem akcji Księgi Rut, to właśnie na okolicznych polach zbierała kłosy bohaterka Księgi (2,8-22). Na betlejemskich pagórkach pasł owce Dawid, kiedy Samuel przyszedł namaścić go na króla (1 Sam 16,4-13). Dawidowi też zapowiada prorok Natan, że z Jego rodu wyjdzie Mesjasz.

W VIII w. prorok Micheasz przepowiada, że obiecany Zbawiciel narodzi się w Betlejem. Tutaj wypełniając polecenie cesarza Augusta udali się Maryja z Józefem. Tu w grocie, w które te tereny obfitują, przyszedł na świat Zbawiciel, Jezus. O fakcie tym w sposób bardzo zwięzły traktują Ewangelie w przekazie św. Mateusza i św. Łukasza. Spoglądają one na dzieciństwo Jezusa przez pryzmat Zmartwychwstania oraz zapowiedzi Śtarego Testamentu. Przekaz Mateuszowy - zdaniem egze- getów - odzwierciedla spojrzenie na dzieciństwo Zbawiciela oczyma św. Józefa. Poza genealogią zawiera on pięć scen, by w ten sposób fragment ów upodobnić tak do Pię- cioksiągu Mojżeszowego, jak i do struktury tej Ewangelii, zbudowanej z pięciu wielkich mów. Natomiast przekaz Łukaszowy - to spojrzenie Maryi na wybrane fragmenty z dzieciństwa Zbawiciela rodzaju ludzkiego.

W strukturze tej Ewangelii łatwo zauważyć podporządkowanie wybranych fragmentów z dzieciństwa funkcjom starotestamentalnej Arki Przymierza, czyli szczególnego miejsca przebywania Boga oraz Córy Syjonu, czyli uosobienia oczekującego Izraela, które wskazują na Maryję, Bogurodzicę. Elementem wspólnym obydwu przekazów: Mateuszowego i Łukaszowego jest stwierdzenie fałdu narodzin Jezusa w Betlejem. Na uwagę zasługują groty znajdujące się w podziemiach Bazyliki: a mianowicie Miejsce Narodzenia, grota Żłóbka, snu świętego Józefa i św. Hieronima, znajdujące się pod prezbiterium kościoła. Ewangelie nie odnotowały ani jednego przypadku powrotu Jezusa do Jego miejsca narodzin.

Miejsce narodzenia Zbawiciela świata było czczone już we wczesnym chrześcijaństwie. Po powstaniu Bar Kochby (132-135) cesarz Hadrian poleca niszczyć sanktuaria palestyńskie zarówno żydowskie, jak i chrześcijańskie. I tale w Betlejem nad grotą Narodzenia Chrystusa kazał zasadzić święty lasek ku czci pogańskiego bożka Tamusa - Adonisa. Przełom w dziejach chrześcijaństwa w Ziemi Świętej, a więc i w Betlejem stanowi Edykt Mediolański cesarza Konstantyna ogłaszający wolność wyznania i kultu. W r. 324 przybyła do Betlejem matka cesarza św. Helena z wieloma architektami i przystąpiła do budowy bazyliki na miejscu Narodzenia. 60 lat później dociera tutaj św. Hieronim i dokonuje przekładu Pisma Świętego na język łaciński. Ta wersja od Soboru Trydenckiego aż do Watykańskiego II była oficjalną wersją stosowaną w liturgii Kościoła katolickiego. W roku 529 Samarytanie niszczą bazylikę konstantyniań- ską. Cesarz bizantyjski Justynian wkrótce ją odbuduje. Podczas najazdu Persów w roku 614 bazylika Narodzenia Pańskiego ocalała, bo przybysze ze Wschodu w postaciach Mędrców przedstawionych na frontonie świątyni dopatrywali się swoich rodaków. Podczas panowania krzyżowców Betlejem było miejscem koronowania tutejszych władców.

Obecnie bazylika znajduje się pod troskliwą opieką trzech rytów chrześcijańskich: a mianowicie grecko-prawosławnego, łacińskiego oraz ormiańskiego. Obok bazyliki katolicy wznieśli ponad sto lat temu kościół św. Katarzyny. Tam najczęściej pielgrzymi - jeśli grupy są liczne - uczestniczą we Mszy świętej. Tam też katolicki patriarcha Jerozolimy odprawia uroczystą Pasterkę.