Czym były "suche dni". Kiedy i jak się narodziły? W co się przekształciły?

W związku z posoborową reformą liturgicznego kalendarza kwartalne dni postu zostały zniesione. Przypomnijmy zatem czym były "suche dni". Kiedy i jak się narodziły? W co się przekształciły? Zewnętrzne formy życia społeczności ludzkiej podlegają nieustannym zmianom. Szczególny tego wyraz stanowią style budowli sakralnych - bazylikowy, romański, gotycki, barokowy, rokokowy. Podobnie jest i w innych dziedzinach człowieczego życia, w tym i w liturgii. Wiele zmian Jesteśmy wciąż w Kościele świadkami i uczestnikami zmian zainspirowanych przez Sobór Watykański II i wprowadzanych sukcesywnie w ciągu wielu lat, jakie upłynęły od jego zakończenia. Zmiany mają miejsce także w liturgii. Dla przykładu - Rezurekcja, nabożeństwo Zmartwychwstania narodziło się jako nabożeństwo nocne odprawiane w czasie Wigilii Paschalnej. Z upływem wieków czas jego odprawiania przeniesiono na Wielką Sobotę, początkowo na popołudnie, ostatecznie na rano, przez co stało się - w kontekście innych ceremonii Wielkiej Soboty - mało zrozumiałe. Szczęśliwie jednak papież Pius XII, decyzją z lat 1951-55, przywrócił Wielką Noc Zmartwychwstania, Wigilię, czuwanie paschalne oraz odprawianą w nocy Eucharystię rezurekcyjną. Podobnemu zniekształceniu uległy "suche dni". W ramach watykańskiej reformy kalendarza liturgicznego zostały one zniesione i dziś wspomina się o nich tylko na lekcjach historii i religii. Czym były "suche dni"? Kiedy i jak się narodziły? Dlaczego je zniesiono? Historia "suchych dni" Cofnijmy się do liturgii starożytnego Rzymu. Ścisły post na pamiątkę męki i śmierci Pana Jezusa Kościół tamtych czasów zachowywał w każdą środę (zdrada Judasza?) i piątek; były to tzw. dni stacji, czyli dni nabożeństw eucharystycznych. Oprócz śród i piątków post praktykowano wówczas również w soboty, przed wyświęcaniem kapłanów. Z czasem dwa te zwyczaje połączono w jeden i w takiej formie praktykowano go cztery razy w roku - poszczono wówczas w jednym tygodniu w środę, piątek i sobotę. Miało to zapewne związek z kulturą rolną ówczesnego świata - a trzeba przypomnieć, iż Kościół ogarniał wówczas jedynie kraje leżące wokół basenu Morza Śródziemnego; stąd zapewne wzięły się owe cztery terminy: wrzesień (tamtejsze dożynki), grudzień (przygotowanie do siewów), tydzień po Zesłaniu Ducha Świętego (ofiarowanie Bogu pierwocin z roli) i Wielki Post - szczególnie jego początek (jedyny termin nie mający agrarnych odniesień). Z upływem wieków związek liturgii tychże dni z uprawą roli zatarł się zupełnie i wtopił w znany nam dziś kalendarz liturgiczny; jedynie wrzesień zachował jeszcze pewien związek z tym, co się dzieje na polach. Adwent, Wielki Post, dni po Zesłaniu Ducha Świętego oraz wrześniowy tydzień postu przypadają co kwartał, stąd łacińska ich nazwa: "dni kwartalne". Św. Leon Wielki, który kierował Kościołem w V wieku, przedstawiał je jako dni oficjalnego postu Kościoła. W inne dni post miał już charakter wyłącznie prywatny. Kwartalne modlitwy W soboty tychże czterech tygodni udzielano święceń kapłańskich zapominając, że dniem święceń w Kościele starożytnym była nie sobota, ale niedziela, szczególnie Wielka Wigilia Paschy. Minęły wieki. Kościół ogarnia dziś nie tylko basen Morza Śródziemnego, lecz obecny jest na wszystkich kontynentach; stąd, gdy w jednej części świata żniwują, w innej już sieją. Zresztą kultura rolnicza w coraz mniejszym stopniu wpływa na zwyczaje i terminy modlitw. Nie mogąc więc wyznaczyć wspólnych dat takich modlitw dla całego Kościoła, reforma Soboru Watykańskiego II zniosła daty i kształt "suchych dni", upoważniając jednocześnie i zobowiązując episkopaty poszczególnych krajów i regionów do wprowadzania takich dni modlitw, które byłyby dostosowane do życia i potrzeb poszczególnych regionów. Episkopat Polski ustalił co następuje: Kwartalne dni modlitw o życie chrześcijańskie rodzin (III tydzień Adwentu), Kwartalne dni modlitw o ducha pokuty (od środy popielcowej do I niedzieli Wielkiego Postu), Kwartalne dni modlitw o powołania do służby w Kościele (IV tydzień okresu wielkanocnego), Kwartalne dni modlitw za dzieci, młodzież i wychowawców (III tydzień września). Post i pokuta Pozostaje pytanie - jak zorganizować te dni? Autor nie zna żadnych w tej materii ustaleń czy wskazań ogólnopolskich. Przed nami w tym tygodniu "dni kwartalne" modlitwy o ducha pokuty, prowadzone przez duszpasterzy w sposób różnoraki, często bardzo indywidualny. W dniach tych, od Popielca do I Niedzieli Postu, wprowadza się 40-godzinne nabożeństwo z wystawieniem Najświętszego Sakramentu, dotychczas często - jako wynagrodzenie za grzechy - organizowane przed Popielcem. Wydaje się, że właściwszym dzisiaj dla nich czasem byłyby trzy następujące po Popielcu dni - od czwartku do soboty. Obok tego nabożeństwa wprowadzane bywają nabożeństwa pokutne, celebracje sakramentu pojednania, Droga krzyżowa, Gorzkie żale i inne. Wydaje się też, że właściwą rzeczą byłoby tutaj - w duchu dawnych dni pokuty - wprowadzić post w czwartek, piątek i sobotę. Ks. STANISŁAW HARTLIEB Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna

[ Strona główna ]

Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt