Apokaliptyka - co to jest?

Jakkolwiek w rodzinie pism Nowego Testamentu Księga Apokalipsy jest jedynakiem, wyjątkowym i odmiennym, to jednak poza Nowym Testamentem ma wiele ciotek i kuzynów. Na przełomie Starego i Nowego Testamentu taki rodzaj literatury stał się u Żydów niezwykle popularny. Pojawiły się liczne pisma, zaliczane dziś do tak zwanej literatury apokaliptycznej. Geneza apokaliptyki Izraelici Starego Testamentu byli świadomi tego, że są narodem wybranym przez Boga i że pewnego dnia zapanują nad światem. Dlatego oczekiwali na przybycie Wielkiego Króla z dynastii Dawidowej, który poderwie ich i poprowadzi do wielkości. Prorocy zapowiadali różdżkę z pnia Jessego (Iz 11,1), króla, którego wzbudzi Bóg (Ez 30,9), Władcę z Betlejem, który będzie władał w Izraelu (Mi 5,1). Niestety, jakże odmienna od tych oczekiwań była rzeczywistość. Po śmierci króla Salomona (ok. 930 r. przed Chrystusem) królestwo Izraela rozpadło się na dwie części. Jedną z nich "połknęła" wkrótce potężna Asyria, natomiast drugą podbiła Babilonia, a Izraelici zostali uprowadzeni w dalekie strony. Po niewoli babilońskiej Izraelici byli kolejno pod rządami Persów, Greków i Rzymian. Szczególne upokorzenie przeżywali pod rządami Greków z dynastii Seleucydów, którzy bezlitośnie ich deptali. Oczekiwany "złoty wiek" nie nadchodził. Coraz bardziej wzrastało wśród Izraelitów przekonanie, że świat w swoim obecnym kształcie jest niereformowalny, bo zaparkował w nim szatan. Bóg jednak nie zapomniał o swoim narodzie. Już zbliża się Jego dzień, Dzień Jahwe, kiedy wkroczy On z całą mocą w dzieje świata. Osądzi i zniszczy wrogów, a dla swych przyjaciół ustanowi wiek pokoju i dobrobytu, wyniesie ich i pozwoli im zająć właściwe miejsce. Wśród Żydów zaczęły krążyć pisma, które opisywały koszmarne "teraz" Izraelitów, zdecydowaną interwencję Boga, straszny Jego sąd nad grzesznikami i błogosławioną przyszłość Narodu Wybranego. Wszystko po to, by pocieszyć i tchnąć ducha w uciemiężony naród. Gdyby pisma te, opisujące straszliwy sąd i zagładę pogan, wpadły w ręce wrogów, prześladowania jeszcze by się wzmogły. Dlatego ich treść musiała być zaszyfrowana w taki sposób, aby Izraelici rozumieli wszystko, a ludzie obcy - nic. Stąd pisma apokaliptyczne są tak pełne tajemnicy. Dominują w nich wizje, sny i symbole. Odpowiadając na pytanie postawione w tytule powiemy, że apokaliptyka jest specyficznym gatunkiem literackim czyli sposobem wyrażania myśli na piśmie. Gatunek ten zrodził się w środowisku żydowskim w okresie międzytestamentalnym i miał cel psychologiczny - nieść pociechę uciśnionym. Nazwa "apokaliptyka" pochodzi od greckiego apokalyptein, co znaczy odkrywać, odsłaniać, objawiać to, co zakryte. W apokaliptyce sam Bóg lub Jego aniołowie odsłaniają przed ludźmi Boże zrządzenia: karę dla grzeszników i triumf dobrych. Apokaliptyka w Biblii Gatunek literacki apokaliptyka występuje w księgach biblijnych Starego Testamentu. Najstarszym przykładem apokaliptyki biblijnej jest Księga Proroka Daniela, która wiąże się prawdopodobnie z prześladowaniem Izraela przez Seleucydów za panowania Antiocha Epifanesa IV i narodowym powstaniem machabejskim. Celem Księgi Daniela było natchnąć nadzieją umęczonych i zdezorientowanych rodaków. Daniel głosi Izraelitom orędzie Boga w duchu wielkich proroków minionych epok i przekazuje szereg wizji przyszłości uciśnionego Narodu Wybranego. Elementy apokaliptyki spotkamy także w innych księgach Starego Testamentu: u Izajasza, Ezechiela, Joela, Zachariasza, Malachiasza, Hioba i w Psalmie 45. Obok apokaliptyki biblijnej rozwinęła się też w Izraelu apokaliptyka apokryficzna czyli pozabiblijna (nienatchniona). Powstawała od III-II wieku przed Chrystusem do II wieku po Chrystusie. Najbardziej znane apokalipsy apokryficzne to Księga Henocha, Proroctwa Sybilli, Testament Dwunastu Patńarchów, Wniebowzięcie Mojżesza, Psalmy Salomona, Apokalipsa Barucha, Czwarta Księga Ezdrasza, Wniebowstąpienie Izajasza, ąumrańska Wojna synów światłości ze synami ciemności i inne. Pisma te początkowo krążyły jedynie w wąskim kręgu czytelników. Dopiero później stały się powszechniej znane. A Apokalipsa św. Jana? Sytuacja, w jakiej znalazł się Kościół pod koniec I wieku po Chrystusie, była w pewnym sensie podobna do sytuacji Izraelitów w Starym Testamencie. W Cesarstwie Rzymskim zaczął się już tworzyć system prześladowania religii chrześcijańskiej. Na Kościół zaczęły spadać straszne prześladowania i trudności, które przesłaniały chrześcijanom Boże plany wobec człowieka. Zdezorientowani i umęczeni wyznawcy Chrystusa potrzebowali podtrzymania na duchu. Któż nadawał się lepiej do spełnienia tego zadania niż sędziwy apostoł Jan, ostatni żyjący z grona Dwunastu. To jemu Opatrzność Boża pozwoliła żyć dłużej niż innym apostołom, umęczonym za wiarę. Bóg przekazał temu apostołowi objawienie dotyczące losów Kościoła. Wynika z niego, że w planach Bożych są przewidziane doczesne cierpienia i prześladowania, ale wszystko prowadzi ostatecznie ku triumfowi Chrystusa i Jego Kościoła. Jan przekazuje to objawienie wiernym swojej epoki i wiernym wszystkich czasów jako źródło niezachwianej nadziei. "Obleka" je w literacką szatę znaną z ksiąg biblijnych Starego Testamentu - w szatę apokaliptyki i proroctwa, która nadto "szyfruje" ją dla Rzymu i jego urzędników. Papież Pius XII w encyklice Divino Afflante Spiritu (1943), później Instrukcja Papieskiej Komisji Biblijnej Sancta Mater Ecclesia (1964), a wreszcie Sobór Watykański II nakazuje pamiętać przy badaniu Biblii o gatunkach literackich, jakimi posłużyli się autorzy natchnieni dla przekazania Bożego orędzia. Komentator musi szukać sensu, jaki autor biblijny w warunkach swego czasu i swej kultury zamierzał wyrazić i rzeczywiście wyraził za pomocą gatunków literackich... (Konstytucja o Objawieniu Bożym 12). Dotyczy to też Księgi Apokalipsy. Studiując ją będziemy zawsze pamiętali o jej specyficznym gatunku literackim. Ten gatunek literacki, apokaliptyka, jest "nośnikiem" Bożego objawienia. Sprawdź, czy zapamiętałeś... Jak zrodziła się i czym jest apokaliptyka? Czy Pismo Święte Starego Testamentu posługuje się apokaliptyką? Dlaczego apostoł Jan sięgnął po apokaliptykę? Ks. PIOTR OSTAŃSKI Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości Modlitwa do bł. ks. Bronisława Markiewicza Litania do bł. ks. Bronisława Markiewicza Modlitwa do św. Hiacynty Mariscotti Modlitwa do bł. ks. Zygmunta Pisarskiego Modlitwa do św. Teofila Modlitwa do św. Martyny Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna

[ Strona główna ]

Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt