Patron podstawowych szkół chrześcijańskich

Józef Kalasanty pochodził z rodziny arystokratycznej. Kształcił się na uniwersytetach w Estadilli, Léridzie i Walencji; w 1583 otrzymał święcenia kapłańskie. Od 1592 przebywał w Rzymie, gdzie prowadził badania w dziedzinie teologii jako współpracownik kard. M.A. Colonny; zajmował się również nauczaniem. W 1597 założył na Zatybrzu pierwszą w Europie bezpłatną szkołę elementarną, przeznaczoną głównie dla chłopców z ubogich rodzin i bezdomnych. W 1617 wraz z gronem współpracowników powołał zakon pijarów, którego został 1632 dożywotnim przełożonym. Oskarżony o sprzyjanie ideom Galileusza, został czasowo złożony z urzędu, osadzony na krótko w więzieniu przez inkwizycję; zmarł przed przywróceniem zakonowi odebranych mu pełnych praw.

W ikonografii przedstawiany jest jako starszy brodaty mężczyzna w czarnej sutannie i birecie z mitrą i kapeluszem kardynalskim u stóp, jako symbolami wyrzeczenia się godności kościelnych. Z przedstawień najbardziej znana jest "Ostatnia komunia Józefa Kalasantego" F. de Goyi. Pod jego patronatem powstały następujące zgromadzenia zakonne: pijarki (Instytut Córek Maryi Sióstr Szkół Pobożnych, założone w 1829 przez bł. Paulę Montal), kalasancjanie (Chrześcijańscy Robotnicy św. Józefa, założeni w 1889 w Wiedniu przez A.M. Schwartza), kalasantynki (Ubogie Córki św. Józefa, założone w 1889 we Florencji przez C. Donati i C. Ziniego).

Kalasancjusz wyprzedził swoją epokę, zakładając pierwszą bezpłatną szkołę i nie stosując w szkole kar fizycznych. Swoją koncepcję wychowania oparł na cnocie cierpliwości, pokory, wyrozumiałości. Od nauczycieli wymagał dostosowania się do zainteresowań i uzdolnień uczniów, a także bardziej rozwijania ich inteligencji niż pamięciowej nauki. W programie, obok łaciny, wprowadził język narodowy oraz przedmioty obejmujące różne dziedziny (historia, geografia, przyroda i inne).

Teksty źródłowe:

"Wszyscy wiedzą, jak bardzo szlachetne i bogate w zasługi jest owo święte posługiwanie, które polega na wychowywaniu dzieci, zwłaszcza biednych, aby należycie ukształtowane mogły osiągnąć życie wieczne. Gdy bowiem ktoś troszczy się przez nauczanie, a zwłaszcza wychowanie w pobożności i nauce chrześcijańskiej, o zdrowie duszy, jak i ciała, spełnia względem dzieci niejako to samo zadanie, które właściwe jest ich aniołom stróżom" (Józef Kalasancjusz).

"Kiedy uczniowie odczuwają u nauczyciela ojcowską miłość i troskę o ich dobro, z radością przychodzą do szkoły i łatwiej jest ich pozyskać dla służby Bożej" (Józef Kalasancjusz).

Od połowy XVII w. zaczęły powstawać w Polsce słynne kolegia pijarskie (np. Collegium Nobilium w Warszawie i ks. Stanisław Konarski). Pierwsze kolegium pijarskie w granicach Rzeczpospolitej mieściło się w Podolińcu na Spiszu. Założone zostało przez starostę spiskiego i wojewodę krakowskiego Stanisława Lubomirskiego w 1642 (pierwsze w środkowej Europie). Należało do najlepszych szkół w całej Polsce. Kształciła się w nim młodzież z całej Polski, nie tylko z dużych miast jak Warszawy i Krakowa, ale i z małych miasteczek, a także wsi. Uczyli się w nim też chłopcy z terenów dzisiejszej Słowacji i Węgier. Przez 7 lat (1715-22) z kolegium tym związany był Stanisław Konarski, który specjalizował się tu w naukach humanistycznych, był nauczycielem składni i poezji, a także zajmował się pracą katechetyczną i filozofią. Kościół pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika oraz klasztor stoją tam do dziś.

W latach 1804-07 Wincenty Pallotti uczęszczał do zakładu pijarów San Pantaleo w Rzymie przy ul. Capellari. Zakład obejmował program szkoły podstawowej i niepełnego gimnazjum typu klasycznego. W szkole Wincenty przeżywał problemy związane z łaciną i greką, ale po odprawieniu nowenny do Ducha Świętego trudności te ustąpiły. W tym okresie Wincenty przystąpił do pierwszej spowiedzi i otrzymał sakrament bierzmowania, w 1805 przyjął Pierwszą Komunię świętą.

Tak o tym pisała Stabińska Jadwiga, "Wincenty Pallotti", Poznań 1982, s. 23: "Już w 1804 lub 1805 przeniesiono Wincentego [Pallottiego] do zakładu pijarów w San Pantaleo; sama nazwa "pijarzy" jest poręką zalet ich systemu wychowawczego. Zakład obejmował program szkoły podstawowej i niepełnego gimnazjum typu klasycznego. Wincenty rozpoczął od razu program gimnazjalny, choć wyglądało, że utknął przy niezwalczonej przeszkodzie, jaką okazała się dla niego łacina. Maria Magdalena Pallotti zastosowała skuteczny środek zaradczy: nowennę do Ducha Świętego. Mogły istnieć zahamowania naturalne; podobne trudności wystąpią i ustąpią u Wincentego przy nauce greki. W 1805 r. Wincenty przyjął Pierwszą Komunię świętą. W tym samym roku Napoleon, już cesarz Francuzów, koronował się w Mediolanie królem całych Włoch. Dowodziło to jego programu politycznego na półwyspie, na razie rozbitym na trzy "niezależne państwa". W tym samym roku rozpętała się jego prawie dziesięcioletnia walka z Piusem VII. Bonaparte był za trzeźwy, aby ze swego programu wykluczyć religię. To on przecież nadał rewolucji pozory klerykalizmu w słusznym przekonaniu, że ludźmi, którzy nie wierzą w Boga, nie rządzi się; takich ludzi się rozstrzeliwuje. Ale chciał religii, papieża, Boga nawet, wprzęgniętego w służbę własnym celom.

Pobyt Wincentego u pijarów nie był długi. Piotr Paweł i Maria Magdalena [...] powodowani chęcią zapewnienia synowi jak najrozleglejszego wykształcenia, przenieśli go w 1807 r. do kolegium rzymskiego. Założone przez św. Ignacego, szczyciło się ono tak wychowawcami - do 1773 r. byli nimi jezuici - jak wychowankami, w tym plejadą świętych: Alojzy Gonzaga, Jan Berchmans, Karol Boromeusz... łącząc program gimnazjalny z uniwersyteckim (Gregorianum)".

Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Autor Treść

Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera

Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025

Poprzednia

[ Powrót ]

Następna