Początki Katedry Poznańskiej

Zarysy zachowanej zachodniej części katedry poznańskiej, ze względu na powszechność wzorców tej formy westwerkowej w architekturze ottońskiej, pozostają aktualne zarówno przed, jak i po roku 1000. Właściwie od półwiecza dyskutuje się o przedromańskiej "Matce kościołów Polski", katedrze pierwszego w Polsce bp. Jordana. Kamienną świątynię wzniesiono na podgrodziu potężnej warowni na poznańskim Ostrowie Tumskim. Co pewien czas powracają pytania o baptysterium oraz groby Mieszka I i Bolesława Chrobrego, których wielowiekowa tradycja "umieszcza" w murach katedry. Zasada kontynuacji miejsca w historii budowlanej tego obiektu potwierdza się w całej rozciągłości. Podziemia regotyzowanej po 1956 r. bryły katedry poznańskiej kryją nie tylko relikty romańskiej architektury, lecz także młodszych akcji budowlanych. Ciąg dalszy dyskusji na temat katedry odbył się w sali PTPN, poświęconej nowej książce Szczęsnego Skibińskiego "Katedra Poznańska" (wydanej przez Drukarnię i Księgarnię św. Wojciecha). Zaprezentowano poglądy wypracowane na gruncie historii sztuld (autor monografii) i archeologii (prof. Zofia Kurnatowska, prof. Hanna Kócka-Krenz). Podczas dwugodzinnego spotkania skoncentrowano się na zagadnieniach, które rozbudzają najwięcej emocji. Biskupstwo poznańskie Autor przyjął informację Thietmara o Jordanie, jako biskupie Poznania za fałszywą. Utworzenie biskupstwa poznańskiego widzi więc nie w 968 r., lecz po Zjeździe Gnieźnieńskim, a więc czasów bp. Ungera (za prof. Gerardem Labudą). W tym ujęciu rozpoczęcie budowy kamiennej świątyni biskupa nastąpiłoby po roku 1000 (masywny westwerk, zachodnia część bazyliki, miałby pomieścić "balkon dla władcy", kreatora państwa i decydującego o nominacjach hierarchów). - W źródłach archeologicznych i historycznych brakuje jednoznaczności - dowodziła prof. Z. Kurnatowska. Misa chrzcielna Baptyzmalną interpretację "sadzawki", zlokalizowanej centralnie, w środkowej nawie, przeciwstawiono - nie pierwszy już raz - obiektowi budowlanemu, związanemu z przygotowaniem zaprawy. Autor nie rozstrzygną! przeznaczenia "wapiennej wylewki", jednak prof. Kurnatowska wykazała, iż misa ta znajdowała się w kamiennym budynku i, jako baptysterium, mogła pełnić zadania chrzcielne (zgodnie z hipotezą dr Krystyny Józefowiczówny, odkrywczym ruin). Baptysterium potem częściowo rozebrano i jego mury boczne włączono do bryły katedry (bardzo krytycznie odniosła się do funkcji "budowlanej" tego obiektu). Katedra Nadal nieostro rysuje się architektoniczne datowanie katedry poznańskiej. Analiza stylistyczno-porównawcza, w zasadzie tylko fundamentów (forma westwerku), nie rozstrzyga wcale czy kościół został wzniesiony "przed, jak i po roku 1000" (s. 15), lecz argumenty, przytoczone przez prof. Kurnatowską (przebudowa centralnych grodów Mieszka I; znaczenie i aspiracje księcia na "arenie międzynarodowej"; dokument Dogome iudex) świadczą, że budowa kościoła biskupa w poznańskim założeniu grodowym przypadała na lata 80. dziesiątego wieku. Groby - O grobie Mieszka I napisał dopiero Długosz - mówił prof. Skibiński i był to u niego oczywisty wniosek, że skoro leżał w katedrze poznańskiej jego syn, to i Bolesław chciał być złożony przy ojcu. Hipoteza K. Józefowiczówny o grobach pierwszych historycznych władców przemawia do wyobraźni, ale trudno dziś udowodnić, kogo pochowano "na osi" nawy kościoła. Czy leżą tam władcy, czy biskupi, czy jamy grobowe wkopano, czy może grobowce były podniesione ponad pierwotną posadzkę? - zapytywał retorycznie autor. - Gdyby przyjąć, że katedrę pobudowano po 1000 r., to tracimy pochówek Mieszka I i wątpliwa byłaby ciągłość tradycji, i wszystko by się zaczęło od XIV w., w czasie wznoszenia gotyckiej tumby Chrobrego - konstatował. - Nie są to żadne rzekome groby - stwierdziła prof. Z. Kurnatowska. - Ich atrybucja - wobec braku szczątków kostnych i wyposażeń - to sprawa interpretacji. Następnie, przedstawiła lokalizacje "kościelnych" pochówków niektórych władców Europy Środkowej i Zachodniej. Wyniesienie grobowców ponad posadzkę może - jak sugerowała pani profesor - świadczyć o przygotowaniach do kanonizacji naszych pierwszych władców, wzorem m. in. św. Wacława, św. Stefana, królów skandynawskich i św. Włodzimierza. Być może zbyt "mocnym konkurentem" okazał się św. Wojciech, znany Europejczyk, a Mieszko II nie zadbał już o protoplastów. Poza tym położenie grobowców przy ołtarzu nie było przypadkowe, świadczą o tym znaleziska czeskich archeologów. A groby hierarchów? Także odkopano je pod katedrą, lecz w bocznych nawach. - W XIV-wiecznej tumbie Chrobrego - jak zauważył mgr Tomasz Janiak - znajdowały się dwie trumienki. Były to więc pochówki. Czy mieściły one szczątki pierwszych władców? - Do Złotej Kaplicy przychodzą wierni, modlą się, kontemplują. Nie można tak łatwo przekreślać historii. Kamienie same mówią, do tego odkrycia pałacu Mieszka, po co więcej - włączył się ks. kan. Ireneusz Szwarc. W kręgu hipotez - Wszystko jest nadal hipotezą. Piszący o katedrze nie powinni promować własnych patriotyzmów lokalnych - apelował prof. S. Skibiński. - Brak informacji we wczesnych źródłach pisanych nie wyklucza trwania tradycji historycznej tego miejsca - podsumowała prof. H. Kócka-Krenz. ANDRZEJ SIKORSKI Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna

[ Strona główna ]

Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt