Paweł z Piotrem przygotował / przygotowali referat - Nauka

Jeżeli w skład podmiotu wchodzą dwa wyrazy połączone przyimkiem "z", to kłopotliwe bywa rozstrzygnięcie, czy orzeczenie powinno być użyte w liczbie pojedynczej, czy też w liczbie mnogiej. Oto stosowne przykłady: Babcia z wnuczką wyszły na spacer czy: Babcia z wnuczką wyszła na spacer; Kasia z Ewą gotowały obiad czy: Kasia z Ewą gotowała obiad; Paweł z Piotrem przygotował referat czy: Paweł z Piotrem przygotowali referat"?

Odpowiedź na postawione wyżej pytanie jest bardzo prosta: obie wersje powyższych zdań są poprawne. Nie znaczy to jednak, że można ich używać zamiennie w dowolnych kontekstach. To, że są one równie poprawne, nie znaczy, że są także synonimiczne. Od czego zatem zależy forma orzeczenia w tego typu konstrukcjach?

W analizowanych przykładach na wybór liczby czasownika wpływa wiedza pozajęzykowa nadawcy. Jeżeli wie on (lub też tak uznaje), że obiekty nazwane wyrazami połączonymi przyimkiem "z" są w danej sytuacji równie ważne, równorzędne, to powinien zastosować liczbę mnogą. Jeżeli jednak jeden z tych obiektów wyraźnie dominuje, jest istotniejszy, konieczne jest użycie czasownika w liczbie pojedynczej.

Zdanie Babcia z wnuczką wyszły na spacer mówi o sytuacji, gdy obie opisywane osoby są samodzielne i (w miarę) równorzędne, równie ważne; zdanie Babcia z wnuczką wyszła na spacer niedwuznacznie informuje o tym, że babcia jest ważniejsza - możemy domniemywać, że wyprowadza ona na spacer małe dziecko, być może jeszcze samodzielnie niechodzące.

Analogicznie: zdanie Kasia z Ewą gotowały obiad oznacza, że obie wymienione osoby miały udział (porównywalny) w przygotowaniu obiadu; zdanie Kasia z Ewą gotowała obiad informuje o tym, że tak naprawdę obiad ugotowała Kasia, a Ewa jedynie jej w tym towarzyszyła. Podobnie jest w przypadku tytułowego zdania i stopnia zaangażowania Pawła i Piotra w przygotowanie referatu.

Jak widać, w analizowanym typie konstrukcji forma orzeczenia pozwala w łatwy sposób poinformować odbiorcę o relacjach pomiędzy członami podmiotu, a wybór jednej z możliwości znacząco wpływa na wymowę całego zdania.

dr Tomasz KorpyszAutor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW Tekst pochodzi z Tygodnika Idziemy, 16 czerwca 2010 Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości Modlitwa do św. Cezarego z Nazjanzu Modlitwa do św. Tarazjusza bł. Maria Adeodata Pisani Modlitwa do bł. Marii Adeodaty Pisani bł. Dominik Lentini Modlitwa do bł. Dominika Lentini Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna