Problem niespodziewanych wyników badań laboratoryjnych

Pacjenci często nie są zadowoleni z jakości wyników badań laboratoryjnych. Narzekają, że w ciągu kilku tygodni stężenie hemoglobiny zmieniło się diametralnie bez istotnego pogorszenia samopoczucia lub mają "skaczące" wyniki cholesterolu itp. Winą obarczają zwykle pracowników laboratoriów. Czy słusznie? Nierzadko tak. Podobnie, jak w każdej innej działalności na rynku funkcjonują laboratoria dobre i złe. Jeśli jesteśmy przekonani o dobrej jakości danego laboratorium - pozostańmy mu wierni - możemy uniknąć wielu problemów. Problem niespodziewanych wyników analiz laboratoryjnych ma jednak często podłoże zupełnie inne - mówiąc fachowo: na etapie przedanalitycznym. Ważną podgrupę błędów stanowią tu te, które są spowodowane nieprawidłowym przygotowaniem pacjenta do badania. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na: posiłek i porę dnia. Należy przyjąć generalną zasadę, że pobieranie materiału do badania (najczęściej chodzi o krew) powinno być na czczo. Od tej reguły istnieją właściwie tylko dwa ważne odstępstwa: analizy wykonywane ze wskazań pilnych oraz specjalne sytuacje, w których lekarz celowo wyznacza określoną godzinę pobrania - np. przy ocenie profilu stężenia glukozy, w niektórych badaniach hormonalnych itp. Są to jednak wyjątki. Wpływ pory dnia i posiłku na poszczególne badania jest bardzo zróżnicowany - do tego stopnia, że często sami lekarze jak i pracownicy laboratoriów nie potrafią go jednoznacznie określić. Może to być wpływ bardzo istotny - np. dla stężenia trójglicerydów czy ilości leukocytów, lub znacznie mniejszy - jak w przypadku stężenia cholesterolu czy kreatyniny. Nie ma jednak badania, o którym można powiedzieć, że nie wykazuje żadnej zależności od posiłku i pory dnia. Odpoczynek Tu dwa aspekty: sen oraz kilkuminutowe odsapnięcie przed samym pobraniem krwi. Co do pierwszego: nie idźmy do laboratorium, jeśli skończyliśmy właśnie pracę na nocnej zmianie, obchodziliśmy hucznie imieniny brata lub wracaliśmy nocnym pociągiem z częstochowskiej pielgrzymki. Pamiętajmy: na wyniki badań laboratoryjnych duży wpływ mają tzw. rytmy dobowe, których zaburzenie powoduje zmiany w subtelnej "grze" hormonalnej - a to może skutkować nieprzewidywalnymi problemami w interpretacji uzyskanych wyników. I druga część zagadnienia: odpocznijmy ok. 10 minut przed pobraniem krwi, najlepiej w pozycji siedzącej - i czyńmy tak zawsze - przed każdym pobraniem. Wpływ zmęczenia, nawet samego przyspieszonego oddechu, oraz pozycji ciała przed wkłuciem igły - to tematy pewnie mało intrygujące, ale - naprawdę - mające zasadnicze znaczenie dla wielu analiz. Leki Tu poza regułami potrzebny jest przede wszystkim zdrowy rozsądek: lekarza i pacjenta. Schematyczne, książkowe zalecenie: "przed pobraniem krwi najlepiej odstawić wszystkie leki" jest znacznym uproszczeniem. Dotyczyć może oczywiście tylko leków przyjmowanych przez krótki okres lub doraźnie. Wielu pacjentom przepisywanych jest dużo leków. Należy przyjąć, że w takich przypadkach stałe pobieranie lekarstw jest po prostu składnikiem normalnej "diety" i wchodzi w skład typowego rytmu dobowego u danego pacjenta. Nie stanowi to więc problemu z punktu widzenia standaryzacji przygotowania do badania. Jeśli to możliwe, pierwszą ranną dawkę leków przyjmujemy wtedy po pobraniu krwi. Rytmy biologiczne Poza wspomnianymi wyżej rytmami dobowymi istnieją również rytmy biologiczne o dłuższym zasięgu. Klasycznym przykładem - i dobrym z punktu widzenia wpływu na wynik badania laboratoryjnego - jest cykl miesięczny. Jest kilka badań, które lekarze specjalnie zlecają w określonych dniach cyklu i wtedy problem ten jest doceniany. Namawiam jednak wszystkie miesiączkujące kobiety, by również inne badania laboratoryjne, których związek ze zmianami stężeń hormonów jest pozornie niewielki, wykonywały w określonych dniach cyklu miesięcznego. Dotyczy to szczególnie tych przypadków, w których pacjentka zmuszona jest kontrolować długotrwale jakiś parametr laboratoryjny - np. raz w miesiącu przez wiele lat. Nie są to sytuacje wyjątkowe. Porównanie uzyskanych wyników będzie wtedy o wiele więcej wnosiło, jeśli krew do badania pobierana będzie w stałym odstępie od początku krwawienia miesiączkowego (i najlepiej nie w jego trakcie). Dr med. WŁODZIMIERZ PAWŁOWSKI specjalista diagnostyki laboratoryjnej, internista Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna

[ Strona główna ]

Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt