Każdego dnia odmawiajcie cząstkę różańca

Przez całe wieki ceniono Różaniec. Zalecali go usilnie papieże, szczególnie Leon XIII i wszyscy jego następcy. Niestety, po Soborze Watykańskim II nastąpił pewien kryzys tej formy modlitwy, zwłaszcza w krajach zachodnich. W prasie holenderskiej pojawiły się rysunki, przedstawiające karykaturalnie, jak na ambonie rozrywa się i rzuca na ziemię różaniec. Myślano, że ta modlitwa maryjna nie jest zgodna z duchem Soboru, że zaciemnia centralne miejsce, jakie Chrystus powinien zajmować w naszym życiu.

W obronie Różańca stanął Paweł VI w adhortacji o kulcie maryjnym Mańalis cultus (MC). Rok Maryjny rozpoczął Jan Paweł II modlitwą różańcową, transmitowaną przez telewizję na cały świat. Wskazał na Różaniec, w czasie Synodu (25 XI 87), jako na "uprzywilejowany sposób okazywania wobec Maryi naszego oddania oraz pogłębienia wiary i miłości do Jej Syna Jezusa". Wybitny teolog ks. Jan Urs von Balthasar poświęcił Różańcowi osobną książkę pt. Potrójny wieniec - Zbawienie świata w modlitwie maryjnej (1976 r.).

Różaniec jest to litanijne odmawianie Pozdrowienia Anielskiego (Zdrowaś Maryjo), aż 150 razy, w 15 dekadach (dziesiątkach), poprzedzanych Modlitwą Pańską (Ojcze nasz) i kończonych doksologią (Chwała Ojcu), przy równoczesnym rozmyślaniu tajemnic z życia Pana Jezusa. Tajemnice te podzielone są na cztery części: radosną, bolesną, chwalebną i światła. W części pierwszej rozważamy: 1. Zwiastowanie Najśw. Maryi Panny, 2. Nawiedzenie św. Elżbiety, 3. Narodzenie Pana Jezusa, 4. Ofiarowanie Dzieciątka Jezus, 5. Znalezienie Pana Jezusa. W części bolesnej przedmiotem naszego rozważania jest Męka Pana Jezusa, Jego 1. Modlitwa i krwawy pot w Ogrójcu, 2. Biczowanie, 3. Cierniem ukoronowanie, 4. Niesienie krzyża, 5. Ukrzyżowanie i śmierć. Tajemnice chwalebne to: 1. Zmartwychwstanie P. Jezusa, 2. Wniebowstąpienie P. Jezusa, 3. Zesłanie Ducha Świętego na Apostołów, 4. Wniebowzięcie Najśw. Maryi Panny i 5. Jej Ukoronowanie w niebie. Tajemnica światła to: 1. Chrzest Pana Jezusa w Jordanie, 2. Pierwszy cud w Kanie Galilejskiej, 3. Głoszenie nauk o Królestwie Bożym, 4. Przemienienie na górze Tabor i 5. Ustanowienie Eucharystii.

Tajemnice te zapowiada się przed każdym dziesiątkiem. Zazwyczaj odmawia się jedną cząstkę Różańca: w poniedziałek i soboty - radosną, we wtorek i piątek - bolesną, w środę, sobotę i niedzielę - chwalebną, w czwartek - światła. Na początku zwykło się czynić znak krzyża świętego i odmawiać Ojcze nasz, 3 Zdrowaś i Chwała Ojcu dla pomnożenia w nas wiary, nadziei i miłości. Na końcu (lub na początku) dodajemy Wierzę w Boga. By ułatwić sobie odmawianie Różańca i rozmyślanie tajemnic, przesuwamy paciorki koronki.

Ważny element Różańca to rozmyślanie tajemnic, w których przewijają się dzieje naszego zbawienia. Jest to, jak pisze Paweł VI, "kontemplacja, dokonująca się w duchowej wspólnocie z Maryją, wielu tajemnic zbawienia, mądrze podzielonych na trzy serie, które przypominają zarówno radość z przyjścia Mesjasza, jak i zbawcze cierpienie Chrystusa oraz Jego, wskrzeszonego z martwych, chwałę. Ta kontemplacja ze swej natury skłania ducha do podjęcia praktycznych rozważań i do czerpania stąd skutecznych norm postępowania" (MC). Jan XXIII, wręczając córce Chruszczowa różaniec, wyznał, że sam odmawia codziennie cały Różaniec: jedną cząstkę rano, drugą w południe, a trzecią wieczorem. "Dla mnie, papieża - wyjaśnił - te 15 tajemnic to 15 okien, poprzez które spoglądam w świetle Pana na wydarzenia w świecie".

Powtarzanie Zdrowasiek "jest jakby kanwą, na której rozwija się kontemplacja tajemnic" (MC). Jest to, jak mówią, "droga serca" , przy czym serce bierze się tu w znaczeniu biblijnym - jako ośrodek osobowości. "Życie codzienne - tłumaczy o. Jan Laurenceau OP - z jego niepokojem i zalewem informacji powoduje, że żyjemy na powierzchni nas samych. Aby nasza modlitwa stała się wewnętrzna, trzeba, żeby zeszła z głowy do serca. Wtedy głębia naszej duszy powoli przesiąka obecnością Boga, a nasze serce wchodzi w "stan modlitwy". Dochodzi się do tego nie wolą, lecz powtarzaniem". Podobną praktykę stosują muzułmanie, którzy zwykli recytować imiona Boga sto razy rano i sto wieczorem. Na Wschodzie chrześcijańskim w wielu grupach modlitewnych powtarza się powoli wezwanie: "Panie Jezu, Synu Boży, zmiłuj się nade mną grzesznikiem". Metoda ta wymaga z początku pewnych ćwiczeń. Nie chodzi o to, by technika automatycznie przyniosła nam dar wewnętrznej modlitwy, ale o wytworzenie dyspozycji serca, które w pokorze oczekuje na ten dar Ducha Świętego.

Jeżeli brakuje kontemplacji, "Różaniec - jak przestrzega Paweł VI - upodabnia się do ciała bez duszy i zachodzi niebezpieczeństwo, że odmawianie stanie się bezmyślnym powtarzaniem formuł oraz że będzie w sprzeczności z upomnieniem Chrystusa, który powiedział: "Na modlitwie nie bądźcie gadatliwi jak poganie; oni myślą, że przez wzgląd na swe wielomóstwo będą wysłuchani" (Mt 6,7). Różaniec bowiem z natury swej domaga się odmawiania w rytmie spokojnej modlitwy i jakby z zatopioną w myślach powolnością, by przez to modlący się łatwiej oddał się kontemplacji tajemnic życia Chrystusa, rozważanych jakby sercem Tej, która ze wszystkich była najbliższa Panu, i by otwarte zostały niezgłębione tych tajemnic bogactwa". I św. Maksymilian uczył nas o Maryi: "Jeżeli pragniemy wznieść się aż do Jej poznania i pokochania Jezusa, musimy, szepcąc Zdrowaś Maryjo i powtarzając wciąż Zdrowaś Maryjo, tajemnice te w zjednoczeniu z Nią rozpamiętywać".

Ale Różaniec to nie tylko rozmyślanie. Paweł VI pisze też o jego "wartości pochwalnej i błagalnej" (MC). Naśladując anioła Gabriela i św. Elżbietę składamy hołd Matce Pana. "Powracające miarowo pozdrowienia Ave Maria - mówi Jan Paweł II - ... niczym wieniec z róż otaczają najczystszą, najpiękniejszą, najświętszą spośród wszystkich kobiet". Wiedząc zaś, że "Maryja jest jednocześnie "rzecznikiem" ludzkości u Chrystusa, ludzkości cierpiącej, uciśnionej, poszukującej prawdy i zbawienia", przedstawiamy Jej potrzeby własne i bliźnich, wołając: "módl się za na grzesznymi...", a Ona "zbiera w Różańcu prośby ubogich i pokornych, i udziela im potężnej mocy wstawienniczej przed tronem Najwyższego" (25 XI 87). Różaniec "słusznie można określić jako "modlitwę Maryi", modlitwę, w której Ona sama czuje się szczególnie zjednoczona z nami, sama modli się z nami" (13 VI 82). Św. Bernadetta widziała Ją w Lourdes z różańcem, jak przesuwała jego paciorki, choć nie poruszała wargami. "Niezmierną wartość" ma Modlitwa Pańska, przeplatająca Zdrowaśki, a znów kończące każdy dziesiątek różańcowy Chwała Ojcu to "uwielbienie Jedynego i Troistego Boga, z którego wszystko, przez którego wszystko, w którym wszystko" (por. Rz 11, 36)" (MC).

Z tego wszystkiego widać, jak bardzo Różaniec jest modlitwą biblijną i chrystocentryczną. Pius XII nazwał go "streszczeniem całej Ewangelii", gdyż w nim, jak wyjaśnia Paweł VI, "z Ewangelii wydobywa się wypowiadane w nim tajemnice i główne formuły". Różaniec przypomina nam to, co istotne w Ewangelii: Syn Boży stał się człowiekiem, by nas zbawić przez Krzyż i wprowadzić do chwały przez swe Zmartwychwstanie, i tak odtwarza schemat pierwotnego głoszenia wiary. Pokrywa się też z rytmem roku liturgicznego. "Ponieważ Różaniec opiera się na Ewangelii i odnosi się, jakby do centrum, do tajemnicy Wcielenia i Odkupienia ludzi, trzeba go uważać za modlitwę, która w pełni posiada znamię chrystologiczne" (MC). Nawet w każdym Pozdrowieniu Anielskim czcimy też "Owoc żywota" Najśw. Panny, a prosząc Ją: "módl się za nami", odwołujemy się do Jej wstawienniczej roli u Jezusa.

Urs von Balthasar we wspomnianej książce chciał "uwolnić modlitwę różańcową od ciasnoty obcej duchowi Maryi, ciasnoty, która łatwo prowadzi do monotonii". Wyjaśnia, że Maryja, która wyprzedza nas i przewyższa w Bożym planie zbawienia, przez Różaniec ukazuje nam drogę swego "tak" (fiat), będącą zresztą drogą Jej Syna, którego naśladuje, i jednocześnie pozwala nam wejść na tę drogę. "A sama ta droga jest ustawicznym obiegiem: "Wyszedłem od Ojca i przyszedłem na świat; znowu opuszczam świat i idę do Ojca" (J 16, 28), biorąc ze sobą, raz i zawsze, Maryję i Kościół, i nas na tej drodze okrężnej". Teolog szwajcarski kończy: Różaniec "jest wyrażeniem błogosławionego cyklu, w którym Bóg, wciąż na nowo, pozdrawia nas jako swoje dzieci, a my odpłacamy Mu nieustannym hymnem wdzięczności". By ułatwić należyte odmawianie Różańca, było dawniej zwyczajem, który istnieje dotąd w wielu miejscach, że w każdym Zdrowaś po wymówieniu słowa "Jezus" dodaje się "pewien refren, łączący się z wypowiedzianą tajemnicą, zarówno dla podtrzymania kontemplacji, jak i dla uzgodnienia myśli ze słowem" (MC). I tak dodajemy w tajemnicach radosnych: 1. Któregoś Ty, o Panno, z Ducha Świętego poczęła, 2. ...do Elżbiety niosła, 3. ...w Betlejem porodziła, 4. ...w kościele ofiarowała, 5. ...w kościele znalazła; w tajemnicach bolesnych: 1. Który za nas krwią się pocił, 2. ...był biczowany, 3. ...był cierniem ukoronowany, 4. ...ciężki krzyż dźwigał, 5. ...był ukrzyżowany; w tajemnicach chwalebnych: 1. Który zmartwychwstał, 2. Który w niebo wstąpił, 3. Który nam Ducha Świętego zesłał. 4. Który Ciebie, o Panno, wziął do nieba, 5. Który Ciebie, o Panno, w niebie ukoronował.

Refreny te stanowią tytuły i treść rozdziałów książki von Balthasara o Różańcu.

Paweł VI cieszy się, że "w ostatnich czasach zrodziły się pewne praktyki pobożne, które z Różańca czerpią siłę". Praktyki te "przyczyniły się do pełniejszego ujęcia duchowych bogactw samego Różańca i do wzrostu w związkach i stowarzyszeniach młodzieżowych szacunku należnego tej formie modlitwy". Papież zaleca szczególnie nabożeństwa, w których elementy różańcowe "są włączone w czytanie Pisma Św., wyjaśniane przez homilię, otoczone chwilami ciszy, podkreślone przez śpiew" (MC). W Wietnamie przed Mszą św. śpiewa się Różaniec na dwa chóry, a wierni z Różańca 1 Eucharystii czerpią siły do utrzymania się w wierności dla Jezusa i Kościoła. W Polsce cieszy się w wielu parafiach wzięciem Żywy Różaniec. Adhortacja Marialis cultus zaleca bardzo odmawianie Różańca w rodzinach, gdyż "trzeba go zaliczyć do najwspanialszych i najskuteczniejszych "wspólnych modlitw"" (MC).

Wielkim apostołem Różańca rodzinnego jest ks. Patryk Peyton, Irlandczyk, który od 1942 r. za zachętą Piusa XII prowadzi do dziś w USA i w całym świecie Krucjatę Różańca Rodzinnego, wykorzystując w tym celu filmy, radio i telewizję. Hasłem Krucjaty jest: "Rodzina, która modli się razem, trzyma się razem". W wywiadzie, udzielonym w tym roku miesięcznikowi włoskiemu "Mądre di Dio", ks. Peyton powiedział: Maryja "jest kimś więcej niż lekarzem i nauczycielką: jest sercem rodziny. Z Nią zawsze przychodzi Syn, Bóg z nami. Jak w Kanie, Maryja jest zatroskana o nasze potrzeby i prosi Syna, by im zaradził". Jednocześnie ks. Peyton zabiega o pokój w świecie przez Różaniec. Mówi: "Dziś, gdy trwogą i rozpaczą przejmuje nas zmora wojny atomowej i choroby Aids, zwiastuję Maryję". 8 grudnia 1985 r. zgromadził na ulicach Manili 2 miliony osób, a dużo więcej przy telewizorach, na wspólne odmawianie Różańca. Wiemy, co wkrótce nastąpiło po tym fakcie: dyktator Marcos musiał ustąpić, przy czym nie doszło do wojny domowej, która zagrażała.

Przeczuł ciężkie dla Kościoła i świata czasy - 80 lat temu, gdy pisał powieść Pan świata - konwertyta angielski Robert Hugon Benson. W usta bohatera powieści, którego papież pyta, co wobec niebezpieczeństw należy uczynić, wkłada takie słowa: "Ojcze święty - modlitwy gromadne, Różaniec! Oto alfa i omega. Świat zaprzecza im mocy. Na ich więc mocy niech chrześcijaństwo oprze się całym ciężarem. Wszystko w Jezusie Chrystusie..." Wkrótce potem, wśród I wojny światowej, ukazuje się sześciokrotnie (po raz pierwszy 13 maja 1917, a ostatni raz 13 października owego jest Matką Bożą Różańcową i nawołuje przy każdym objawieniu do codziennego odmawiania Różańca, wiążąc z tym pokój świata i tryumf swego Niepokalanego Serca.

Papież Jan Paweł II, dłużny Matce Bożej za ocalenie życia w dniu 13 maja 1981 r., podążył w rok potem do Fatimy. Padł na kolana przed figurą Matki Bożej Fatimskiej, a potem na jej ręce zawiesił szczerozłoty różaniec. Oświadczył zebranym: "Przybyłem na tę fatimską pielgrzymkę tak jak większość z was, umiłowani pielgrzymi, z różańcem w ręku, z imieniem Maryi na ustach i z pieśnią do Boga, pełnego miłosierdzia, w sercu... Chcecie, ażebym powierzył wam "tajemnicę"...? To proste i już tajemnicą nie jest : "MódIcie się, módlcie się wiele, każdego dnia odmawiajcie cząstkę Różańca!"

My, rycerze i rycerki Niepokalanej, powołani jako Jej narzędzie, do zdobywania całego świata dla Chrystusa, pozostaniemy wierni orędziu fatimskiemu Matki Bożej i codziennie będziemy odmawiać Różaniec, umaryjniając według jego rytmu całe nasze życie.